4. Nghiệp chướng (kamma) và việc giúp người chết có được một tái sinh tốt

Người Thái ở phía bắc còn rút tỉa từ tư tưởng Phật giáo quan niệm rằng gắn với winnan là những kết quả định sẵn của các hành thiện (kam; P kamma). Theo rất nhiều kinh văn, đặc biệt những bản kinh thuộc về thể loại Anisong, nghĩa là “phúc đức”, thì con người buộc phải thực hiện những hành động cụ thể để tạo ra nghiệp lành hay là phúc đức (bun; P punna). Và mỗi người cũng được cho cơ hội liên tục để thực hiện các hành vi này theo các nghi thức rải rác trong niên lịch của người Thái ở vùng phía bắc, hoặc là các nghi lễ vòng đời gắn với việc chuyển từ giai đoạn/địa vị này sang giai đoạn/địa vị khác trong cuộc đời của mình. Trong các buổi tụng kinh, người ta còn được kể cho nghe câu chuyện về Phra Malai, có lẽ là chuyện phổ biến nhất[21], là một người ‘Dante[22] của Phật giáo’ đã viếng địa ngục và thiên đàng và về những hậu quả của nghiệp chướng hay là các hành động thất đức (bap; P papa). Bằng cách sống một cuộc đời lương thiện, đạo đức, nghĩa là sống đúng với những giới luật đạo đức cơ bản (sin; P sila) được nhắc đi nhắc lại trong mỗi dịp lễ có sự tham gia của các tăng, người ấy sẽ tránh được thất đức.

Nhiều kinh văn của người Thái ở phía bắc nói đến việc bằng cách nào quả của nghiệp chướng tạo ra một sự tái sinh ở một trong những giới thuộc vũ trụ của đạo Phật. Ví dụ như bản kinh Anisong Salakkaphat, “Phúc đức của việc cúng dường thực phẩm qua phiếu thăm” kể về quý bà Padumavati đức hạnh: “Sự thật rằng, Bà Padumavati có ý tốt trong các hành vi của mình, chỉ tạo ra phúc đức (thông qua) các hành vi như cúng gạo và thực phẩm (cho thành viên của Tăng già). Bà cúng tế trong hình thức bố thí. Hành động của bà quá to tát trong suốt đời để giải ngũ uẩn (khandha) của bà đến nổi bà đã được tái sinh vào trong cõi thượng đẳng, là thiên đàng của thần thánh. (Ở đó) bà tận hưởng niềm an lạc, và thịnh đạt vì Bà Padumavati đã rất thiện ý, bố thí gạo và (cúng) thực phẩm, gạo và thức uống (cho Tăng già) (Anisong Salakkaphat, dòng 6-8). Số mệnh của Bà Padumavati tương phản sâu sắc với số phận của một người đàn ông, được nói đến trong kinh văn Anisong Buat, là “Phúc đức của việc xuất gia đi tu”. Ông là một “thợ săn (cũng như) không tin vào Tam Bảo. Ông có một tâm đen tối…. Do kết quá nhiều ác đức trong những việc làm của mình, ông đã bị tái sinh vào trong ma giới (peta)” (Anisong Buat, dòng 3-4; 25-26). Câu chuyện về Phra Malai chứa đựng sự miêu tả đầy sống động về sự tr