🌏Trong cuộc sống, các bạn có thường bất đồng quan điểm với cha mẹ, thầy cô, sếp, đồng nghiệp…? Nếu có, các bạn có nghĩ hoặc đưa ra một chiến lược sẽ phải làm gì để phản biện lại quan điểm của người khác, chứng minh quan điểm của mình hợp lý, thuyết phục người khác chấp nhận hay các bạn chỉ biểu đạt sự bất đồng đó bằng sự phản đối và hình dung đến những cuộc tranh cãi không ai chịu ai.Phản biện cũng thể hiện sự bất đồng ý kiến nhưng theo Roy van den Brink-Budgen (2000), sự phản biện phải dựa trên luận cứ để nỗ lực thuyết phục ai đó rằng lập trường này thích hợp hơn lập trường kia. Đối với người có tư duy phản biện, các luận cứ không giống với việc cố gây áp lực buộc người khác chấp nhận một lập trường cụ thể nào đó. Chúng không phải là những mệnh lệnh ép người ta phải xem xét sự việc theo cách này chứ không theo cách khác. Thay vào đó, chúng thiết lập các lý do theo cách sao cho, nếu bạn chấp nhận những lý do này, bạn có thể bị thuyết phục về một lập trường nào đó.

Tư duy phản biện không chấp nhận một điều gì, một phát ngôn nào là chân lý tuyệt đối, là đúng. Nó được quyền nghi ngờ tất cả với mọi hình thức, thiết lập lại lối tư duy về một phát ngôn và lập luận nào đó, và phản biện lại.

Vậy làm sao để trở thành người có tư duy phản biện không chỉ trong các cuộc tranh luận thông thường mà còn trong các cuộc tranh luận khoa học mang tính phản biện xã hội?. Để trả lời câu hỏi trên của các bạn sinh viên trong chương trình Café học thuật Nhân văn, Thạc sỹ Lê Minh Tiến cho rằng người có tư duy phản biện cần phải có những phẩm chất sau:

✅Phẩm chất đầu tiên của tư duy phản biện mà mỗi cá nhân cần có để tranh luận là không thành kiến, thành kiến trong tư tưởng sẽ đưa chúng ta vào cái bẫy thiên vị. Nếu chúng ta thiên vị, ngay từ đầu, cuộc tranh luận đã thất bại.

✅ Thứ hai, người có tư duy phản biện phải có khả năng chấp nhận sự phản biện của người khác, chấp nhận sự đa dạng, khác biệt của tri thức. Một vấn đề có nhiều cắt nghĩa khác nhau chứ không phải chỉ có một góc nhìn duy nhất.

✅ Thứ ba, người có tư duy phản biện phải biết vận dụng những tiêu chuẩn về lập luận, logic và không ngụy biện để đưa ra tranh luận. Không dùng các áp lực để buộc người khác phải chấp nhận quan điểm của mình.

✅ Thứ tư, người có tư duy phản biện không chỉ biết nói cho mình, phải biết nói cho người khác nghe hiểu và phải biết nghe người khác nói. Trong tranh luận phải có sự chia sẻ cùng một chuẩn mực chung.

✅ Cuối cùng, người có tư duy phản biện khi tranh luận phải có căn cứ. Rất nhiều người khi tranh luận hay cãi ngang, cãi cùn vì họ không có chứng cứ, luận cứ thuyết phục. Chứng cứ này phải bắt đầu từ việc đọc tài liệu. Có thông tin, có dữ liệu chúng ta mới có thể đưa ra nhận định và tranh luận với người khác cũng như chứng minh sự hợp lý trong nhận định của chúng ta.

Social Life tổng hợp từ:

1. Roy van den Brink-Budgen (2000), Tư duy phản biện dành cho sinh viên: Học những kĩ năng đánh giá có phê phán và xây dựng luận cứ hiệu quả (Critical Thinking for Students: Learn the Skills of Critical Assessment and Effective Argument – người dịch: Đinh Hồng Phúc), ĐH Thủ Dầu Một.

2. Lê Minh Tiến, Bàn về tư duy phản biện trong nghiên cứu khoa học xã hội, Café học thuật Nhân văn.
———————
#sociallife
#sociallifetips

Add Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *