TRÍ TƯỞNG TƯỢNG TRONG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC XÃ HỘI LÀ GÌ?

PGS.TS Trần Hữu Quang trong buổi sinh hoạt Café học thuật ngày 31/7/2010 tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP. HCM đã trả lời câu hỏi này của một sinh viên khi ông dẫn lại quan điểm của nhà xã hội học Wright Mills:

Wright Mills cho rằng trí tưởng tượng là cái khả năng giúp chúng ta có thể khai thác trực giác của chúng ta, để chúng ta khám phá ra những góc cạnh mới, khám phá ra những cách giải thích mới đối với hiện tượng mà chúng ta nghiên cứu. Chính nhờ đó mà biết đâu rất có thể đề tài nghiên cứu của chúng ta có thể khám phá ra những sự bất ngờ mà nhiều người khác cũng khảo sát hiện tượng đó mà không nhìn thấy. Trí tưởng tượng quan trọng ở chỗ chúng ta buộc phải tưởng tượng để có thể nhận diện ra được những mối quan hệ mà lúc đầu chúng ta tưởng là không có quan hệ gì với nhau, giữa những nhân tố hay biến số nào đó. Đi tìm ý tưởng mới, đi tìm giải pháp mới, đó chính là đặc trưng của một người nghiên cứu, chính điều đó làm cho một người nghiên cứu khác với một người cán sự.

PGS.TS Trần Hữu Quang cũng giải thích thêm rằng: Người ta có thể đào tạo ra một nhân viên trong vòng vài năm để đi làm trong một lãnh vực kỹ thuật hay xã hội nào đó. Nhưng để đào tạo ra một nhà nghiên cứu thì gần như phải suốt đời, đây không phải là chuyện một vài năm mà là suốt đời. Những năm tháng ở trường đại học thực ra chỉ là một giai đoạn, còn công việc học tập nghiên cứu là công việc suốt đời. Không ai dám nói rằng mình là người hoàn toàn thuần thục trong nghề nghiên cứu của mình. Vì trước bất cứ một vấn đề xã hội nào cũng đều là một bài toán hầu như luôn luôn mới mẻ. Mà dù có thần thánh đến đâu đi nữa thì cũng không thể nói cái này dễ, tôi đưa ra bài giải có sẵn từ trong túi của tôi. Một nhà nghiên cứu không phải như một ông thầy thuốc bắc, có những cái ngăn kéo, chỉ cần hỏi bệnh gì là mở ra vài ngăn kéo tương ứng là có thể có một bài thuốc.

Các lĩnh vực xã hội là lĩnh vực khó nên đòi hỏi phải có chương trình đào tạo một cách có hệ thống và bài bản. Mỗi ngành có những phương pháp khác nhau mà nhà nghiên cứu phải tuân thủ, thế nhưng bên cạnh những phương pháp đó, vẫn có một lĩnh vực mà chúng ta không thể xem thường, đó là lĩnh vực của trực giác và của trí tưởng tượng.

Nguồn: Café học thuật Nhân văn – chủ đề nói chuyện “Đi tìm ý tưởng cho đề tài nghiên cứu khoa học” của PGS.TS. Trần Hữu Quang.

 

Add Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *