Công ước CRC, trong phần I, điều 7, mục 1 có quy định: “Trẻ em phải được

đăng ký khai sinh ngay lập tức sau khi được sinh ra và có quyền ngay từ khi ra đời, có họ tên, có quốc tịch và trong chừng mực có thể có quyền biết cha mẹ mình và được cha mẹ chăm sóc” (Liên hợp quốc, 1989, trang 20). Như vậy, đăng ký khai sinh nhằm xác định rõ mỗi cá nhân là một chủ thể riêng biệt trong xã hội. Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc của một cá nhân. Quyền được khai sinh và có quốc tịch là quyền cơ bản của trẻ em.

Trong số 500 trẻ em có HCĐB, có 39 trẻ không có giấy khai sinh chiếm tỷ lệ 7,8%. Đối với các trẻ có HCĐB tạm trú ngắn hạn hoặc chưa đăng ký, kết quả khảo sát trong 154 trẻ cho thấy, trẻ có quê quán ở các tỉnh vùng Đông Nam Bộ có tỷ lệ không có giấy khai sinh cao nhất (22,2%) kế đến là trẻ em có quê quán ở các vùng Tây Nguyên (20,0%); ĐBSCL (17,7%) và Bắc Trung bộ (11,1%). Theo UNICEF Việt Nam và Bộ LĐTBVXH (2017), Tây Nguyên và ĐBSCL là hai khu vực vẫn còn tỷ lệ đáng kể trẻ em không được đăng ký khai sinh. Kết quả này có phần tương đồng với kết quả của chúng tôi. Mặt khác, trong mẫu khảo sát, tuy chỉ đứng thứ ba về tỷ lệ quê quán của trẻ nhưng Đông Nam bộ lại có tỷ lệ trẻ em không có giấy khai sinh cao nhất.

Khi phân tích tương quan với các biến độc lập như nơi sống của trẻ, khu vực khảo sát, giới tính, dân tộc, độ tuổi trẻ, kết quả phân tích cho thấy, có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa không có giấy khai sinh với các biến nơi sống của trẻ và khu vực khảo sát. Cụ thể, trẻ trong cơ sở không có giấy khai sinh nhiều hơn so với trẻ trong cộng đồng (tỷ lệ tương ứng 23,8% so với 0,0%; p = 0,000; X2 = 86,662,; hệ số Phi = 0,416). Về địa bàn khảo sát, trẻ ở khu vực quận Gò Vấp có tỷ lệ không có giấy khai sinh nhiều nhất và chênh lệch đáng kể so với các khu vực còn lại (tỷ lệ tương ứng 26,4% so với Quận 3: 0,00%; Quận 12 6,0%; Quận Tân Phú: 2,7% và Huyện Nhà Bè: 1,4%; p = 0,000; X2 = 69,902; hệ số V = 0,374).

Theo trả lời của người chăm sóc trẻ ở cơ sở (xem phụ lục biên bản phỏng vấn sâu NCS_CS_01), những trẻ em không có giấy khai sinh thường là do những bà mẹ đơn thân sinh con ra đưa tới cơ sở và bỏ rơi con luôn, vì vậy việc làm giấy tờ khai sinh cho trẻ gặp rất nhiều khó khăn. Việc trẻ không có giấy khai sinh sẽ dẫn đến tình trạng chưa được hưởng quyền công nhận sự sống còn của trẻ. Giấy khai sinh chính là một minh chứng cho sự tồn tại của một cá nhân, đồng thời cũng công nhận quyền và nghĩa vụ của cá nhân trong xã hội, việc thiếu vắng minh chứng chứng minh sự tồn tại của một cá nhân dù với bất kì lý do nào cũng cần phải được bổ sung đầy đủ. Với nguyên tắc “vì lợi ích tốt nhất của trẻ”, những trẻ em này cần phải được cấp giấy khai sinh và đăng ký tạm trú dài hạn để được hưởng đầy đủ các phúc lợi xã hội dành cho các em.

Mặc dù trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt không có giấy khai sinh chiếm tỷ lệ thấp, song các cơ quan quản lý cũng cần lưu ý để mọi trẻ em nói chung và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt nói riêng khi sinh ra đều có quyền “được khai sinh”.

 

VIỆN SOCIALLIFE

 

Add Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *