Trong Tip 18, PGS.TS. Nguyễn Đức Lộc tiếp tục chia sẻ với các bạn về những kinh nghiệm trong phỏng vấn sâu với một số đối tượng nghiên cứu. 

Trong nghiên cứu có hai loại phỏng vấn là chính thứckhông chỉnh thức. Phỏng vấn không chính thức giống như một cuộc trò chuyện, tán gẫu hằng ngày có thể diễn ra ở bất cứ đâu, đối tượng nghiên cứu chủ động hơn trong câu chuyện của họ và ít có tâm lý đề phòng. Cách phỏng vấn này rất linh hoạt nhưng cần kinh nghiệm của nhà nghiên cứu. Người hỏi vừa giao tiếp vừa đưa câu chuyện đi vào những vấn đề mà chúng ta quan tâm, cũng như đặt ra những câu hỏi để làm rõ vấn đề. Cách này cần kết hợp với việc ghi chép nhật ký điền dã. Phỏng vấn chính thức được sắp xếp trước, có hẹn giờ hẹn nơi làm việc, thông báo trước về mục đích và thường được ghi âm. Việc phỏng vấn này sẽ đi vào nội dung trọng tâm nhưng nó đòi hỏi người phỏng vấn phải tập trung vào câu hỏi, chuẩn bị trước nhiều kiến thức có liên quan và thường gây áp lực tâm lý cho người trả lời. Tôi phỏng vấn một cô giáo, trước phỏng vấn cô ấy nói chuyện rất thoải mái nhưng khi tôi nói phỏng vấn chính thức và xin phép ghi âm, lúc đấy cô ấy nói chờ cô một chút và đi lên lầu. Sau khoảng 5 phút, cô đi xuống và mặc bộ đồ công sở thay cho bộ đồ ở nhà trước đó. Hành động của cô cho thấy cô có cảm giác áp lực tâm lý khi nói đến phỏng vấn có ghi âm. Như vậy, chúng ta phải tìm mọi cách để giúp đối tượng phỏng vấn xóa đi tâm lý đó, làm sao cho họ quên luôn cái máy ghi âm để có thể chia sẻ một cách thoải mái với chúng ta. 
 
Khi phỏng vấn chúng ta cũng phải chú ý đến những vấn đề, câu chuyện, thông tin mang tính riêng tư, nhạy cảm của đáp viên. Cách đơn giản nhất là chúng ta tạo ra một sự đồng thuận trước khi phỏng vấn. Những câu hỏi có thể gây ảnh hưởng đến cuộc sống riêng tư của đáp viên, họ có quyền không trả lời. Khi hỏi, chúng ta cũng có thể lặp lại “xin lỗi, tôi hỏi câu này mang tính riêng tư, nếu bạn không muốn trả lời cũng không sao”. Như vậy chúng ta sẽ không rơi vào tình huống là soi mói đời tư của người khác và tránh được sự khó chịu của đáp viên mà điều đó cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến sự thất bại của buổi phỏng vấn.
 
Đối với những người có tri thức cao, họ thường thích chia sẻ, chúng ta hãy ở tâm thế là người muốn biết, muốn được kể cho nghe, như vậy họ sẽ sẵn sàng chia sẻ. Dù các bạn có yêu cầu họ chia sẻ thêm, họ cũng sẽ thoải mái chia sẻ. Đối với những người làm ở cơ quan nhà nước, họ rất sợ chịu trách nhiệm, chúng ta đừng tạo cho người ta trách nhiệm về cuộc trả lời này. Các bạn phải tìm hiểu trước, có vốn liếng về các luật, nghị định, nghị quyết liên quan đến vấn đề chúng ta muốn hỏi vì họ sẽ thường trích dẫn các văn bản quy định. Chúng ta nên cố gắng đưa họ ra khỏi không gian nhà nước, xem đây chỉ là cuộc trò chuyện riêng tư, thể hiện quan điểm cá nhân của họ chứ không phải ở vai trò là cán bộ nhà nước và không liên qua đến trách nhiệm cac nhân thì họ sẽ nói chuyện thực với suy nghĩ cá nhân. Còn nếu như, chúng ta để họ trả lời với tư cách là cán bộ nhà nước thì họ sẽ rất đề phòng vì liên quan đến trách nhiệm và có thể ảnh hưởng đến sự nghiệp của họ sau này. 
 
 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

I accept the Privacy Policy