Tuyên bố dùng công cụ AI phải trả lời được câu hỏi dữ liệu nhận dạng có từng đi vào công cụ hay không
PGS.TS Nguyễn Đức Lộc · 23/07/2026
Bối cảnh
Phần khai báo sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo trong nhiều bản thảo mới chỉ liệt kê mục đích dùng, chẳng hạn để tra cứu, để biên tập câu chữ, để gợi ý cấu trúc. Nhưng nó bỏ trống điều mà một hội đồng đạo đức sẽ hỏi đầu tiên khi đề tài liên quan tới nhóm dễ tổn thương.
Khai triển
Dấu hiệu nhận biết: phần khai báo AI chỉ có danh sách mục đích mà không có câu nào về dữ liệu. Việc cần kiểm: lần lại toàn bộ đường đi của tệp dữ liệu từ lúc thu về tới lúc phân tích, xem có chặng nào đi qua một dịch vụ bên ngoài không. Giới hạn: ẩn danh trước khi đưa vào công cụ là một xử lý hợp lệ, nhưng phải nói rõ ẩn danh ở mức nào, vì bỏ tên chưa chắc đã bỏ hết dấu vết nhận dạng. Đối chiếu Điều 14 về bảo mật, ẩn danh và quản lý dữ liệu. Điều này phân biệt ba khái niệm mà thực tế hay bị dùng lẫn: ẩn danh là người nghiên cứu không bao giờ biết danh tính, khuyết danh là biết nhưng cam kết không tiết lộ, và bảo mật là chế độ quản lý dữ liệu. Khi khai báo dùng công cụ ngoài, phải nói rõ mình đang cam kết ở mức nào trong ba mức ấy. Nguồn: Bộ Quy tắc Đạo đức và Liêm chính Nghiên cứu, SocialLife, phiên bản 2.0 (2026).
Nguồn gốc ghi chép
Ghi chép này do PGS.TS Nguyễn Đức Lộc ghi lại và đóng góp cho kho, và được người duyệt của Viện xác nhận trước khi công bố. Chất liệu gốc: Rút từ nhận xét hướng dẫn luận án và đề cương trình độ tiến sĩ, 2025 và 2026. Ngày đưa vào kho: 23/07/2026.
Trích dẫn ghi chép này
Tệp RIS nạp thẳng vào Zotero, Mendeley, EndNote hoặc NVivo, và ở đó anh/chị có thể xuất lại theo bất kỳ kiểu trích dẫn nào.
Về kho Bài học nghiên cứu
Kho này lưu những điều nghiên cứu thường bỏ quên: kết quả không như kỳ vọng, phương pháp đã thử mà chưa hiệu quả, tư liệu bị từ chối nhưng giàu bài học. Giữ lại chúng là một biện pháp chống thiên lệch, bởi một kho chỉ chứa những gì đã thành công thì mọi tổng kết dựa trên nó đều lệch theo.
Địa chỉ bền của ghi chép này: https://sociallife.vn/bai-hoc/42