Vòng Xoáy Mưu Sinh – Thách Thức Về Thời Gian Của Người Công Nhân

Tuần vừa rồi, chiều 23/10, Bí thư Thành ủy TP HCM đề xuất xây dựng lộ trình điều chỉnh giờ làm 40 giờ mỗi tuần thay vì 48 giờ hiện nay: “Làm thêm giờ không có nghĩa là năng suất lao động tăng. Đã có những thống kê, nếu người lao động làm hơn 40 giờ mỗi tuần thì năng suất không tăng. Muốn tăng năng suất lao động thì phải giải quyết vấn đề gốc rễ là đổi mới công nghệ.”, ông nêu quan điểm.

Một trong những khó khăn khi tập hợp công nhân chính là khía cạnh thời gian. Sau giờ làm việc tại công ty, nhà xưởng, dường như công nhân đã quá mệt nên tham gia không đầy đủ và không sôi nổi. Mặt khác, do yêu cầu về sản lượng công việc nên công nhân bị quản chặt chẽ về thời gian để đảm bảo chỉ tiêu về năng suất lao động. Chính vì vậy công nhân hầu như không thể tham gia hoạt động Đoàn vào giờ hành chính. Do đó , cán bộ Đoàn không thể triển khai hoạt động trực tiếp cho Đoàn viên mà phải triển khai lại sau giờ họp. Ngày nghỉ của công nhân cũng có thể được mua với mức lương cao gấp ba lần ngày thường, điều này thu hút người công nhân ra sức làm việc và họ không còn thời gian tham gia hoạt động của Đoàn.

Người công nhân lựa chọn lợi ích về thu nhập từ việc tăng ca đem lại thay vì một số hoạt động của Đoàn, mặc dù có hơn 80 % công nhân đánh giá việc tham gia Đoàn đem lại lợi ích cho bản thân họ . Ảnh: internet

Công ty em là làm 12 tiếng, từ 6 giờ sáng đến 6 giờ tối mới ra ca, ra là kêu họp, mà đa số làm là đứng không à, ra là chị em rã rời hết trơn, mệt mỏi muốn về. Mà như ngày nghỉ là muốn nghỉ dưỡng sức để làm tiếp tục, cho nên ngày nghỉ tập trung cũng rất là khó. Công ty là được nghỉ 2 ngày thứ bảy, 4 ngày chủ nhật nhưng mà nó mua hết luôn. Công ty mua một tính gấp ba [trả gấp ba lần ngày thường]. Cái đó là cơm áo gạo tiền mà, họ tính tiền trước cái đã. Cái đó là đánh đúng tâm lý công nhân, thay vì nghỉ thứ bảy, chủ nhật mà đi làm là lương 1 triệu mấy một ngày. Thì lúc đó các bạn mà tập hợp sinh hoạt vào ngày chủ nhật là không sao sinh hoạt được.

[…] Trích từ trang 272-276 quyển Phúc Lợi Xã Hội

Cái vấn đề ở đây là cơm áo gạo tiền của công nhân thôi, cái lợi nhuận, đồng lương người công nhân nên người ta không chú trọng đến sinh hoạt Đoàn. Nhiều người vô Đoàn cũng hỏi là tôi vô Đoàn làm gì? Lợi ích của tôi là gì?Nhiều lúc những câu hỏi đó mình với cương vị là cán bộ Đoàn của công ty mà mình cũng rất khó trả lời, không trả lời được câu hỏi đó. Mình trả lời câu hỏi đó là mình vào Đoàn là nhiệt huyết của người thanh niên, vào Đoàn để Đoàn hướng bạn đi đến những con đường không vướng vào những tệ nạn, giúp cho các bạn trưởng thành hơn cho con đường sau này. Cái các bạn hỏi là : Ủa , tui sống tốt chứ tui đâu có phạm pháp gì đâu, vấn đề ở đây là tui vào Đoàn công ty có tăng lương cho tui không ? (trích Biên bản thảo luận nhóm, ngày 20/3/2016).

D , một cán bộ Đoàn trẻ mới bước vào sinh hoạt trong Chi Bộ một công ty nhà nước được gần hai năm đã chia sẻ với chúng tôi những áp lực trong công việc của công nhân khiến cho anh cảm thấy không hứng thú với các sinh hoạt do Đoàn tổ chức trong công ty: “Khó khăn trong tập hợp công nhân trong công ty do thời gian không thống nhất, vì công nhân làm theo ca. Thường thì họ tăng ca tới 12 tiếng”. Theo D, áp lực của chuyện mưu sinh hàng ngày công nhân buộc phải tăng ca sau giờ làm việc chính thức để có thêm thu nhập nhằm trang trải cho các chi phí đắt đỏ trong các sinh hoạt hàng ngày ở nơi đô thị và từ đó dẫn đến việc bản thân công nhân phải tận dụng thời gian sau giờ làm để nghỉ ngơi nhằm đảm bảo sức khỏe cho công việc ngày mai.

Nguồn: Để tài vai trò của các tổ chức xã hội trong việc hỗ trợ phúc lợi xã hội cho thanh niên công nhân các khu công nghiệp, khu chế xuất tại TPHCM, Sở Khoa Học Công Nghệ TPHCM thực hiện, khảo sát tháng 1/2016

Kể cả ngày thứ bảy và chủ nhật, vốn là ngày được nghỉ ngơi theo như quy định của nhà nước cũng được công nhân và chủ doanh nghiệp tận dụng tối đa để làm việc theo hình thức thỏa thuận giữa đôi bên, mà theo chia sẻ của công nhân thì:“ được nghỉ hai ngày thứ bảy và ngày chủ nhật nhưng mà nó [ công ty ] mua hết luôn”. Khi chúng tôi hỏi cụ thể việc “ mua ngày nghỉ ” của chủ doanh nghiệp là như thế nào, D cho biết là đối với những ngày nghỉ do nhà nước quy định, một số chủ doanh nghiệp vì muốn tận dụng sức lao động tối đa của công nhân đã thỏa thuận mua ngày nghỉ của họ với một mức lương thỏa thuận giữa đôi bên. Nếu công nhân chịu làm việc trong các ngày nghỉ này lương sẽ được tăng lên nhiều lần so với mức lương chính thức theo quy định của nhà nước. Theo D, nhiều công nhân vì chuyện mưu sinh của mình đã sẵn sàng thỏa thuận với chủ doanh nghiệp để kiếm thêm thu nhập và điều này gây khó dễ cho việc tập hợp công nhân vào các ngày nghỉ.

Theo ý kiến nhận định của người công nhân thì việc đưa mức giá chênh lệch giữa lương cơ bản và thu nhập tăng ca là doanh nghiệp khá thấu hiểu tâm lý người công nhân có nhu cầu tăng ca, để tăng thu nhập trong khi bài toán kinh tế khá thuận lợi cho doanh nghiệp. Điều này phản ánh mô hình tư duy kinh tế tân tự do, với chiến lược thu hút về tài chính thúc đẩy người công nhân tự chọn lựa giải pháp mong muốn, tự nguyện được tăng ca để nâng cao thu nhập. Điều này cũng là điều trở ngại đối với các tổ chức chính trị – xã hội trong việc tập hợp thanh niên công nhân vào sinh hoạt tập thể những ngày cuối tuần.

Những khó khăn về thời gian tập hợp công nhân mà D lý giải cho chúng tôi cũng trùng khớp với những ý kiến mà chúng tôi đã nghe được từ cán bộ Đoàn thanh niên ở địa phương. Một cán bộ đang làm công tác Đoàn ở một trong những địa phương tập trung đông công nhân nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh cho chúng tôi hay việc tập hợp công nhân để tuyên truyền thường rất khó khăn về mặt giờ giấc do công nhân thường xuyên phải tăng ca. Do vậy , các chương trình thường phải tổ chức vào buổi tối sau giờ làm và nội dung cũng phải được giới hạn cho ngắn gọn và súc tích . Vị cán bộ này cho biết:

Ở đây đặc thù là tập hợp thanh niên công nhân rất là khó, sinh hoạt thanh niên công nhân thì phải 7 giờ tối tại nhiều khu nhà trọ khi công nhân mới đi làm, đi tăng ca về. Mình muốn tổ chức hoạt động thì trên 7 giờ, tuyên truyền về pháp luật, rồi kết hợp với trạm y tế tuyên truyền về sức khoẻ sinh sản ở trong thanh niên công nhân. Thời gian tuyên truyền cũng tập trung những nội dung ngăn, nửa tiếng đến 45 phút. Vì tại thời gian đó, khi mà 7 giờ công nhân về rồi người ta còn nghỉ nên mình tập trung nội dung đó . mình vừa tuyên truyền , vừa chăm lo và vừa phối hợp .

Nguồn: báo cáo hoạt động tổng kết của Liên đoàn Lao động TPHCM, 2016

Mang theo cuốn sách nghiên cứu về hạnh phúc của người Việt Nam, bí thư Nguyễn Thiện Nhân cầm lên và nói, về kinh tế, người lao động mong muốn là có thu nhập, có việc làm, có nhà và 95,4% mong muốn gia đình hoà thuận, 73% con cháu ngoan, tiến bộ, 60% là sức khoẻ tốt. Bí thư Thành ủy TP HCM phân tích thêm, với quy định mỗi năm có tối đa 300 giờ làm thêm, nghĩa là mỗi ngày người lao động phải làm thêm một giờ, suốt cả năm. Như vậy người lao động mỗi ngày làm 9 tiếng, mà làm quần quật cả năm, thì có khoẻ không? “Đất nước muốn tăng năng suất thì hãy đổi mới công nghệ và giảm giờ làm

Mang theo cuốn sách nghiên cứu về hạnh phúc của người Việt Nam, bí thư Nguyễn Thiện Nhân cầm lên và nói, về kinh tế, người lao động mong muốn là có thu nhập, có việc làm, có nhà và 95,4% mong muốn gia đình hoà thuận, 73% con cháu ngoan, tiến bộ, 60% là sức khoẻ tốt. Bí thư Thành ủy TP HCM phân tích thêm, với quy định mỗi năm có tối đa 300 giờ làm thêm, nghĩa là mỗi ngày người lao động phải làm thêm một giờ, suốt cả năm. Như vậy người lao động mỗi ngày làm 9 tiếng, mà làm quần quật cả năm, thì có khoẻ không? “Đất nước muốn tăng năng suất thì hãy đổi mới công nghệ và giảm giờ làm

Trước sự kiện Quốc Hội đang bàn về việc giảm giờ làm hành chính, tăng giờ làm thêm với mục đích tăng thêm lợi nhuận và thu nhập cho người lao động. Viện Sociallife xin phép trích dẫn một phần trong nghiên cứu từ quyển sách Phúc Lợi Xã Hội – Vai Trò Của Các Tổ Chức Xã Hội Trong Việc Hỗ Trợ Thanh Niên Công Nhân Ở TPHCM. Nhằm mong muốn đóng góp thêm những thông tin từ những trải nghiệm của những người trong cuộc để tăng thêm những góc nhìn khách quan đối với sự kiện này.

Nội dung tham khảo:

Trích từ trang 272-276 quyển Phúc Lợi Xã Hội của tủ sách Sociallife

Báo Vnexpress: https://vnexpress.net/thoi-su/ong-nguyen-thien-nhan-viet-nam-di-sau-the-gioi-80-nam-ve-giam-gio-lam-4001239.html

Add Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *