Ở LẠI HAY TRỞ VỀ:
CHIẾN LƯỢC ĐỜI SỐNG CỦA CÔNG NHÂN

Nguyễn Mạnh Tiến

Mở đầu

Những năm gần đây Việt Nam có nhiều bước chuyển biến trong quá trình phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt là sự thành lập và phát triển các khu công nghiệp và khu chế xuất ở các tỉnh nằm trong các khu vực kinh tế trọng điểm. Theo đó, làn sóng di cư của những lao động từ nông thôn ra thành thị làm công nhân ngày càng tăng. Đây là vấn đề thu hút được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Trong đó, một công trình nghiên cứu về thanh niên công nhân xuất thân từ nông thôn có nêu một kết luận: “… cho dù cuộc sống của thanh niên nông thôn có việc làm tại các khu công nghiệp đóng trên địa bàn thành phố vô cùng khó khăn, vất vả, thiếu thốn nhưng tỷ lệ những người có ý định định cư lâu dài ở thành phố tương đối cao và tỷ lệ những người muốn trở về địa phương vô cùng ít” (Lã Thị Thu Thủy, 2011, tr.218). Như vậy, phải chăng trở thành công nhân là điểm dừng cuối cùng trong quá trình di cư từ nông thôn ra thành thị của hầu hết những thanh niên nông thôn nói riêng và công nhân nhập cư nói chung.

Nghiên cứu thực tế tại các khu công nghiệp ở Bình Dương cho thấy rằng người công nhân luôn mong muốn có được một cuộc sống ổn định, có khả năng ứng phó được với những biến cố của cuộc sống, được sống gần và chăm sóc được người thân của mình, đây cũng chính là những mục tiêu đời sống của họ. Việc trở thành công nhân như là một chiến lược đời sống tạm thời của những lao động nông thôn di cư đến thành thị, đó là quá trình dịch chuyển và điều chỉnh chiến lược sử dụng các nguồn vốn đời sống của mình nhằm đạt mục tiêu đời sống cá nhân và gia đình.

Trong bối cảnh biến đổi về kinh tế xã hội hiện nay ở Việt Nam, nghiên cứu về công nhân là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và đã có nhiều công trình nghiên cứu về đời sống công nhân ở nhiều lĩnh vực khác nhau như nghiên cứu về loại hình và các cách thức tập hợp thanh niên công nhân tại khu công nghiệp, khu chế xuất (Nguyễn Đức Lộc, 2009), di cư từ nông thôn đến thành thị (Nghiêm Liên Hương, 2010), biến đổi kinh tế xã hội trong đời sống công nhân (Nguyễn Trọng Liêm, Thái Quốc Dân, 2005), nghiên cứu về phúc lợi dành cho người công nhân (Nguyễn Đức Lộc, 2009; Lee Kyesun, 2008).

Trong báo cáo tổng hợp năm 2008 về theo dõi nghèo đô thị theo phương pháp đồng tham gia của Oxfam về nhóm đối tượng công nhân nhập cư ở đô thị lại nêu ra xu hướng tình trạng công nhân bỏ việc ở thành phố về quê đang gia tăng. Cuộc sống ở đô thị khó khăn nên một số công nhân nhập cư đang có ý định tìm công việc khác hoặc thậm chí về quê không ra thành phố nữa. Báo cáo nêu rõ tại Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh, xu hướng công nhân nhập cư quay về quê không ra thành phố nữa do chi phí sinh hoạt tăng cao mà thu nhập không tăng đang nổi lên khá rõ tại thời điểm khảo sát. “Lương chỉ tăng một, hai trăm nghìn đồng/ tháng trong khi giá cả tăng gấp đôi, gấp ba lần, tăng từ tiền nhà đến tiền ăn. Đời sống ngày càng khó khăn. Em cũng xác định là cứ thế này thì không thể ở đây lâu dài. Nếu hết năm này mà lương không tăng, giá cả vẫn thế này thì em về Bắc thôi” (Báo cáo dẫn lời của một nữ công nhân tham gia thảo luận nhóm). Sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán, số lao động quay trở lại chỉ bằng 75 – 80% trước Tết do họ thấy thu nhập không cao, điều kiện làm việc vất vả, nhất là trong thời kỳ giá cả ở TP. Hồ Chí Minh leo thang, lương công nhân khó trụ nổi (Oxfam, 2009).

Đọc thêm: SocialLife Journal No.7

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.