ĐỊNH KIẾN XÃ HỘI
VÀ NHỮNG CHIẾN LƯỢC ỨNG XỬ ĐỐI VỚI CÔNG NHÂN CÁC TỈNH THANH HÓA, NGHỆ AN VÀ HÀ TĨNH TẠI TỈNH BÌNH DƯƠNG

Cù Quang Minh

Tóm tắt

Trong bài viết này, tôi trình bày những kết quả nghiên cứu về cách thức và nguyên nhân định kiến xã hội đã và đang xảy ra đối với công nhân Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh (Thanh – Nghệ – Tĩnh) tại tỉnh Bình Dương trong cả việc làm và đời sống. Những nguyên nhân như: kinh tế, văn hóa, xã hội; đóng những vai trò khác nhau trong việc hình thành nên định kiến xã hội; trong đó nguyên nhân văn hóa được xem là nguyên nhân sâu xa, còn nguyên nhân kinh tế được xem như là nguyên nhân trực tiếp. Bài viết cũng trình bày những chiến lược ứng xử mang tính cá nhân của người công nhân trước những định kiến.

Mở đầu

Báo Dân trí số ra ngày 15/05/2013 có bài viết: “Tẩy chay lao động: Người Thanh – Nghệ bật khóc vì mất việc!”, Báo Lao động số ra ngày 13/2/2012 có bài viết: “Lao động Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh bị tẩy chay ở Bình Dương”, Báo Tuổi trẻ ra ngày 21/04/2013 có bài viết: “Một số nhà trọ ở Bình Dương từ chối người Thanh – Nghệ – Tĩnh”… Đó là một số tiêu đề của một số tờ báo phản ánh một thực trạng đang xảy ra ở Bình Dương trong khoảng gần một thập niên qua, là việc những người lao động quê ở Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh đang bị phân biệt đối xử cả trong việc làm và cuộc sống. Thực trạng này đã làm cho cuộc sống di cư của những người công nhân này rơi vào những bế tắc “về cũng không được, ở lại cũng không xong”.

Thực trạng trên hầu như là một lĩnh vực mới diễn ra trong môi trường lao động ở Việt Nam, nhưng nó đã diễn ra khá phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới như: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc (Sung-Ho Chung, 1997; Jian Guan, 2010; Lei Wang, Qingguo Ma, Zhaofeng Sông, Yisi Shi, Yi Wang, Lydia Pfotenhauer, 2011). Những nghiên cứu về lĩnh vực này đa số cho rằng việc “tác động văn hóa xã hội” (Sung-Ho Chung, 1997) của người lao động đối với nơi họ di cư tới, tức là những khác biệt về mặt văn hóa, là nguyên nhân của những định kiến đối với người nhập cư.

Trong nghiên cứu về công nhân nước ngoài nhập cư vào Hàn Quốc, Sung-Ho Chung cho rằng định kiến và “các vấn đề lao động nước ngoài phải được xem xét một cách cẩn thận và phải hiểu từ quan điểm văn hóa xã hội chứ không phải là từ góc độ kinh tế”. Với việc tìm ra những tác động đến nền văn hóa xã hội Hàn Quốc do những khác biệt bởi văn hóa của người công nhân nước ngoài khi di cư đến như việc làm gia tăng sự thù địch, định kiến của người dân Hàn Quốc với lao động nhập cư theo số lượng lao động nhập cư tăng lên; nghiên cứu của Sung-Ho Chung cho thấy được những định kiến xuất phát từ người dân bản địa bởi “một thái độ không lành mạnh phát sinh khi một người không được đánh giá bởi bản thân của mình mà thay vào đó bằng công việc của mình”, cụ thể là những công việc 3D (dirty, dangerous and difficult) mà người nhập cư nước ngoài đang làm tại Hàn Quốc. Những định kiến tuy chưa gây ra những vụ việc nào nghiêm trọng, song Sung-Ho Chung cũng đã dự đoán những hậu quả từ những định kiến như việc: xung đột văn hóa, “sốc nhẹ văn hóa”, mối quan hệ giữa công nhân bản địa với công nhân nhập cư… Từ đó, Sung-Ho Chung đã chỉ ra những cách giảm thiểu định kiến đối với người công nhân nhập cư đối với chính phủ, các tổ chức xã hội và người dân Hàn Quốc. Tuy nhiên, nghiên cứu của Sung-Ho Chung chưa cho thấy tự bản thân người công nhân bị định kiến sẽ phải ứng phó như thế nào trước những định kiến. Bên cạnh đó, nghiên cứu của Sung-Ho Chung dựa trên sự di cư xuyên quốc gia chứ chưa đề cập tới những định kiến về công nhân nhập cư trong nội bộ quốc gia.

Đọc thêm: SocialLife Journal No.5

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.