Thân phận người công nhân: những diễn ngôn mới

Sáng ngày thứ bảy 12/7, buổi Tọa đàm ra mắt Tập 1 trong bộ Tuyển tập Đời sống xã hội Việt Nam đã diễn ra tại Tòa soạn báo Thế giới Tiếp thị, số 163 Pasteur, phường 6, quận 3, TPHCM. Ngoài ban biên tập và nhóm tác giả, chương trình có sự tham gia đông đảo của các nhà nghiên cứu, những người quan tâm.

Dù có hẹn từ trước nhưng vì lý do sức khỏe, nhà nghiên cứu Bùi Văn Nam Sơn đã không thể có mặt tại chương trình.

Mở đầu buổi ra mắt, PGS.TS. Nguyễn Đức Lộc – người phụ trách nhóm nghiên cứu trân trọng ra mắt ấn phẩm, ông cho biết, đây là thành quả của 5 năm nghiên cứu miệt mài tại địa bàn của cả một tập thể những nhà nghiên cứu đầy nhiệt huyết trẻ tuổi, với nhiều tác giả, đây là lần đầu tiên họ có bài in trong một ấn phẩm xuất bản. TS.Lộc tự hào đây là những nghiên cứu với góc nhìn mới, vận dụng được tư duy của các ngành Nhân học – Xã hội học, nhằm tìm hiểu và phân tích những diễn ngôn mới xung quanh đời sống và thân phận của người công nhân – giai cấp vốn được xem là “giai cấp tiên phong, người lãnh đạo” trong những diễn ngôn từ trước đến nay. Các bài viết trong ấn phẩm này mong muốn tìm hiểu về điều kiện sống của công nhân, tìm hiểu ý nghĩa của việc lựa chọn trở thành công nhân, những động lực thúc đẩy họ chọn nghề công nhân để mưu sinh; quan trọng nhất, tâm thế của những người làm nghiên cứu là để người công nhân được tự nói ra quan điểm, cách nhìn của chính họ về bản thân và về nghề công nhân cùng những sướng vui, vinh nhục của họ.

IMG_0655

PGS.TS Nguyễn Đức Lộc ra mắt ấn phẩm đầy tự hào

Một điểm mới trong ấn phẩm, theo tác giả, là quan điểm “để dữ liệu tự lên tiếng”, do vậy, việc thu thập dữ liệu được thực hiện chặt chẽ, khoa học và “đầy gian khổ”. Để có được quyển sách mà độc giả cầm trên tay, nhóm tác giả đã phải lăn lộn nhiều năm tại 4 địa bàn công nhân tại Bình Dương bao gồm Dĩ An, Thuận An, Bến Cát, Tân Uyên để thực hiện hầu hết các phương pháp định lượng và định tính trong nghiên cứu khoa học xã hội đương thời như quan sát tham dự, phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm tập trung, PRA… Đây là một quá trình lâu dài, khi nhóm tác giả không chỉ khảo sát địa bàn, làm việc với các cơ quan hữu trách, mà còn nhập thân vào đời sống của khách thể nghiên cứu, “sắm đời công nhân” trong suốt cuộc truy tìm dữ liệu của mình. Trong con đường gian nan đó, không ít lần cả nhóm đã phải làm lại toàn bộ khung mẫu, bị xua đuổi khi đến phỏng vấn và hàng loạt tình huống dở khóc dở cười khác. Các phương pháp chọn mẫu được trình bày rõ ràng, chi tiết trong sách. Bộ dữ liệu được sử dụng trong sách được thu thập qua nhiều đợt nghiên cứu khác nhau trong nhiều năm, và TS.Nguyễn Đức Lộc cho biết nhóm sẵn sàng chia sẻ bộ dữ liệu này cho những người có nhu cầu sử dụng chúng vào mục đích nghiên cứu về sau.

Các từ khóa được nhấn mạnh trong sách:

– Thân phận: nhìn nhận cuộc đời, những diễn ngôn khác nhau về công nhân – người nhập cư – từ cái nhìn của địa phương và từ chính bản thân họ. Dường như sự phát triển khiến những người phát triển, những cuộc đời dường như mờ nhạt

– rủi ro

– chiến lược sống

IMG_0661

Đông đảo khách mời, nghiên cứu viên, sinh viên tham dự chương trình

Về nhóm nghiên cứu: hiện tại, nhóm nghiên cứu tập hợp 7 nhà nghiên cứu, đa phần là các học viên cao học, thậm chí có người mới chỉ là sinh viên năm cuối của trường ĐH KHXH&NV. Nhưng điều đó không có nghĩa là các nghiên cứu này được làm dễ dãi và sai quy trình, tất cả các nhà nghiên cứu đã được trải qua đợt tập huấn gần 1 năm theo đúng tiêu chuẩn và cách thức của nghiên cứu viên nước ngoài, với các bài viết được phản biện bởi hai trong số các nhà nghiên cứu hàng đầu Việt Nam hiện tại là GS.Lương Văn Hy – Trưởng khoa Nhân học, Đại học Toronto và Nhà nghiên cứu Bùi Văn Nam Sơn. TS. Lộc cho biết, việc phản biện và nhận xét cực kỳ nghiêm túc và khắt khe, không ít lần nhiều nhà nghiên cứu trẻ đã “dọa” bỏ nghề vì không chịu nổi áp lực từ các lời phê bình nghiêm cẩn ấy.

Phần hai của tọa đàm, anh Nguyễn Quang Huy, một trong số các tác giả đã trình bày cách nhìn về khái niệm “thiểu số”, khái niệm xuyên suốt trong ấn phẩm. Tập 2 của ấn phẩm là mũi khoan sâu của tập 1, sâu và mở rộng biên độ tiếp cận, không chỉ có công nhân mà còn nhiều tầng lớp khác. Không chỉ là những người dễ tổn thương, bị gạt ra bên lề, mà còn là những người lựa chọn một cách sống khác.

11665606_861266903956105_2414271741223478060_n
Tác giả Nguyễn Quanh Huy trình bày về khái niệm “thiểu số”: một khái niệm không mới nhưng được dùng mở rộng trong ấn phẩm

Trong khu vực Đông Nam Á, các nghiên cứu về công nhân đi vào vấn đề giai cấp, chứ chưa mở rộng ra thành các nghiên cứu đời sống thực sự. Anh Huy cho biết, đây là khởi đầu để nghiên cứu thêm về những người “bình dân”, những người bị gạt ra lề xã hội; mở rộng hơn những người thiểu số ở đô thị, muốn mời gọi thêm các tác giả khác, để có những buổi trao đổi có chủ thể nghiên cứu rộng hơn.

“Đừng xem thiểu số là một nhóm gì đó dễ tổn thương hay yếm thế trong xã hội; hãy hiểu đó làm một nhóm người có suy nghĩ riêng, đó cũng là định nghĩa nhân văn hơn. Họ không phải là những người bị động, họ không có cùng suy nghĩ với đám đông, mà họ có suy nghĩ riêng. Những người tử tế trong một xã hội thiếu tử tế cũng có thể gọi là một nhóm thiểu số, nếu họ muốn đứng lên và làm theo cách riêng của họ, muốn suy nghĩ khác với đám đông. Khái niệm thiểu số không phải được gán thêm, và cho họ là người thiểu số, mà đây là những nhóm họ có suy nghĩ mới, suy nghĩ khác, đây là từ tạm gọi là “thiểu số theo nghĩa tích cực”, có thể trong tương lai chúng ta có từ mới, và đối tượng nghiên cứu sẽ rộng ra thêm”

****

Các cử tọa cũng đã có những tranh luận sôi nổi xung quanh đề tài này. Các trao đổi sẽ được gửi đến bạn đọc trong thời gian sớm nhất.

IMG_0667

Nhiều ý kiến quý giá được phản hồi đến nhóm tác giả

IMG_0756

PGS.TS Nguyễn Đức Lộc ký tặng sách cho độc giả

IMG_0764

Lê Phát

Chia sẻ bài viết này

Related Articles

Leave a Reply

VIỆN SOCIAL LIFE
Địa chỉ: lầu 2, Saigonuicom Building, 190B, Trần Quang Khải, Quận 1, TP.HCM
Điện thoại: 0983-634-482
Email: sociallife.study@gmail.com RSS Bài viết · RSS Bình luận
học NVivo, NVivo | Liên kết: Mua thuốc dài mi Careprost Ấn Độ
Website đang chạy thử nghiệm và chờ giấy phép Trang thông tin tổng hợp.
Powered by WordPress · Designed by Theme Junkie