Nghiên cứu

Tổng thể cách mạng công nghiệp 4.0

Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ phá vỡ ranh giới và quy mô sản xuất của các ngành công nghiệp ở mọi quốc gia. Chiều rộng và chiều sâu của những thay đổi dự báo sự chuyển đổi của toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị.

ĐỊNH NGHĨA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0

Cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất. Cuộc cách mạng lần thứ hai diễn ra nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất hàng loạt. Cuộc cách mạng lần thứ ba sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất. Bây giờ, cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần thứ ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học.” (Klaus Schwab)

Cách mạng công nghiệp 4.0 xuất hiện lần đầu tiên tại hội chợ Hannover vào năm 2011 và được chính phủ Đức triển khai như là một kế hoạch hành động nằm trong chiến lược phát triển công nghệ cao cho quốc gia. Đến năm 2013, khái niệm cách mạng công nghiệp 4.0 được trình bày chính thức trong một báo cáo của chính phủ Đức. Kể từ đó, cách mạng công nghiệp 4.0 nhanh chóng lan ra khắp thế giới và được nhiều chính phủ xem là tầm nhìn về xã hội tương lai, trong đó máy móc sẽ điều khiển sự vận hành của toàn bộ hệ thống xã hội.

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 SẼ DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

Theo Klaus Schwab, cha đẻ của khái niệm cách mạng công nghiệp 4.0, tốc độ phát triển của cách mạng công nghiệp 4.0 “nhanh hơn bất cứ cuộc cách mạng nào trước đây”. Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ phá vỡ ranh giới và quy mô sản xuất của các ngành công nghiệp ở mọi quốc gia. Chiều rộng và chiều sâu của những thay đổi dự báo sự chuyển đổi của toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị.

Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ diễn ra trên ba lĩnh vực chính: Công nghệ sinh học, Kỹ thuật số và Vật lý. Những thành tựu của cách mạng công nghiệp 4.0 bao gồm: Robot tự động hóa, Công nghệ mô phỏng, Hệ thống tích hợp, Internet vạn vật, An ninh máy tính, Điện toán đám mây, Sản xuất bồi đắp, Thực tế ảo, Dữ liệu lớn.

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 VÀ NHÀ MÁY THÔNG MINH

Sự ra đời của các thành tựu trên đã kích hoạt sự thay đổi trong quá trình hoạt động sản xuất của các nhà máy, xí nghiệp theo hướng “sản xuất thông minh”. Ở các nhà máy thông minh, máy móc được kết nối internet và liên kết với nhau qua hệ thống có thể tự dựng lên toàn bộ quy trình sản xuất rồi đưa ra quyết định.

Các máy móc thiết bị, cảm biến, robot, dữ liệu (từ các hoạt động và hệ thống kinh doanh, cũng như từ các nhà cung cấp và khách hàng), nguồn nhân lực,... kết nối với nhau, từ đó có thể thực hiện các quy trình thông minh và hiệu quả trong sản xuất. Với công nghệ mới, mọi hoạt động được tối ưu hóa, giảm sự can thiệp bằng tay với độ tin cậy cao, quy trình sản xuất được minh bạch từ khâu đầu tiên đến khâu cuối cùng, từ nhà máy đến chuỗi cung ứng, quá trình phân phối, trải nghiệm người dùng.

Với mạng lưới kết nối và tích hợp được xây dựng trên nền tảng ứng dụng các công nghệ thu thập và phân tích dữ liệu, nhà máy thông minh tạo ra sự chủ động, lường trước các thách thức và nhờ vậy có thể cải thiện năng suất và đáp ứng tốt hơn trước những biến động từ nhà cung cấp cũng như yêu cầu của khách hàng.

CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0

Có thể nói, cách mạng công nghiệp 4.0 là quy luật phát triển tất yếu của nền công nghiệp trên thế giới. Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, cách mạng công nghiệp 4.0 có tiềm năng nâng cao mức thu nhập toàn cầu và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, kỹ thuật có thể tạo nên những sản phẩm và dịch vụ mới, qua đó gia tăng mức độ thỏa mãn và khoái cảm cho đời sống cá nhân của con người, chẳng hạn như: dịch vụ đặt xe công nghệ, đặt vé máy bay, mua hàng, thanh toán hóa đơn, nghe nhạc, xem phim,... tất cả đều có thể thực hiện từ xa.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, sự phát triển nhanh chóng của cách mạng công nghiệp 4.0 khiến cho một số chuyên gia lo ngại nó có thể phá vỡ cấu trúc của thị trường lao động. Khi tự động hóa bắt đầu thay thế lao động chân tay trong nền kinh tế, hàng triệu lao động có thể rơi vào tình trạng thất nghiệp, đặc biệt là những lao động trong lĩnh vực giao thông vận tải, tài chính,...

Cuộc tranh luận về cách mạng công nghiệp 4.0 có lẽ sẽ chưa tìm được một lời giải cuối cùng. Chúng ta không thể chỉ nhìn thấy những mặt tích cực mà bỏ qua những mặt tiêu cực và ngược lại. Vì thế, sự phản tư về tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 là điều cần thiết như dự đoán của thiên tài vật lý Stephen Hawking:

Trong vòng một trăm năm sắp tới, máy tính sẽ vượt qua con người bằng trí thông minh nhân tạo. Khi điều đó xảy ra, chúng ta cần phải chắc chắn rằng máy tính có cùng một mục tiêu với con người. Tương lai của chúng ta sẽ là một cuộc chạy đua giữa sự phát triển quyền lực của kỹ thuật và sự minh triết của con người.

Từ Blue book Vol 1 - Social Life HiTech